Tuyen au

Mua Xuan Tai Gobi


Do Chau Nhi

Th van Mong Co co the cho chung ta hnh dung mot ong co xanh bat ngat, mot an cu ang gam co, va mot phong canh xinh ep la ky. Tuy nhien, trong cuoc i toi cha he m rang mot ngay nao o se ti tham Ulan Bator, thu o cua Mong Co, trong mot mua ong tuyet trang. T tren phi c nhn xuong xa mac Gobi mi thay s tuyet vi cua tao vat. Mot tam chan tuyet phu hoan toan cac nh nui cao va cac thung lung sau, ang lam tan thi gian va khong gian vao s hang hu. Bau khong kh thieng lieng va thanh tnh a lam cac hanh khach tren phi c phai kinh s.

Ngi Mong Co, c ton sung nh "nhng a con danh d cua tri", a sinh ra vi mot pham cach x s cua ngi tu hanh. Toi a nghe noi rang tap tuc cua ngi Mong Co la gi nhng a con xinh ep nhat, thong minh va manh khoe nhat cua gia nh vao mot ngoi chua e tr thanh mot v lat ma. Mot v lat ma c tin tng la em vinh quang ve cho ca toc. Ngi Mong Co cung oi x vi cac loai vat rat tot. Trong cn tuyet day ac, thnh thoang chung toi thay mot con hu rng ang thuc au hay nhng con chim ang go vao ca hay ca so e xin an, du la trong cac thanh pho ln. Ngay nay, nhng ngi co xa nay vi nhng truyen thuyet ep e ang sap thng thc giong cam lo cua Chan Ly.

Vien Quan Trng Nhiet Tnh

Cac sinh hoat cu tr mua ong cua Suma Ching Hai (xin coi lai so 90) a gi nen mot cam giac tot trong cac c dan tai Ulan Bator. Mot ngay vao cuoi thang Gieng nam 1998, chuong ien thoai tai trung tam reo len. th ra la vien Quan Trng quan Bayinchiruho, ong Suha Bator, goi ngo y muon ti tham. Nh oc mot cuon sach bieu cua Suma Ching Hai va phap mon Quan Am, ong a lien nhan ra S Phu ung la mot ngi truyen ba Chan Ly. Ong a ti tham cac ngi trong quan cua ong va bao cho ho biet ve phap mon tuyet vi cung nhan thay rang moi ngi rat khat khao c biet them ve giao ly cua Suma Ching Hai. Ong a ti trung tam tham mi cac ong tu gap nhng ngi trong quan cua ong va giai ap nhng cau hoi cua ho. Trung tam sau o a to chc mot loat cac buoi thuyet giang bang bang thau hnh, va nhieu ngi a xin c tho Tam An. a so cac chuan ong tu nay a co nhng the nghiem rat tot. Co ngi thay mot chiec cau vong khi va nham mat lai; trong khi co ngi lai thay nhng canh gii b at kha t ngh. Mac du ni ho kha xa trung tam, cac chuan ong tu nay thng tham gia cong tu trong mot s bieu lo thanh tam vo cung cam ong.

Quan trng Suha Bator a e ngh len thng cap cua ong rang cac hoi vien cua trung tam Ulan Bator nen c mi ti e giang day cho dan chung a phng cach trong rau trai va tieng ngoai ng, e cuoc song cua ho them phong phu. Ong cung d tru cong hien cho trung tam x dung lau dai mot phong hoi trong muc ch san xe giao ly cua S Phu vi quan chung.

S An Bai Bat Kha
T Ngh Cua Thng e

Trong thi gian chung toi lu lai, nhng s kien luc au tng la vo tnh nhng sau nay c chng minh la khong phai vay. Trong khi trang hoang trung tam Ulan Bator, cac ong tu ngh rang that tuyet dieu biet bao neu ho co the treo mot hoa pham cua S Phu, va khong phai mat th gi i mn bc hoa mang ta e "Canh em

Dng Minh Sn" t quoc gia lang gieng. Khi tranh treo len, mot v khach ti tham va ngam tranh co ve say me. Ong a nhn that ky bc tranh mot hoi trc khi he lo rang ong a thay canh nay trong mot giac m cach ay 6 thang. ay ch la mot trong nhieu cau chuyen tng t.

Con Trai Va Con Gai
Trong ai Sa Mac

Ngi Mong Co au tien tm tho Tam An la mot ngi nhan c sach bieu bang tieng Nga cua S Phu trong khi ang ngoi tren xe la ti Nga. Ong a cam ong ri le v cuon sach. Sau o, ong a cho v s gia Quan Am biet la ong rat quy cuon sach bieu nay. Ba ach hi b sn rach va moi hang ch trong sach hau nh a c anh dau. Ngi ta kho ma tng tng c ong a oc sach ti bao nhieu lan roi. Sau khi hoc phap Phng Tien, v chuan ong tu nay ri nha trc khi hng ong va i bo ti trung tam e d buoi cong tu buoi sang trc khi i lam. Hanh ong nay a keo dai hang tuan cho ti khi trung tam ri ve a iem mi. Chung toi can ghi nhan rang nhiet o tai Mong Co co the t 20 ti 30 o Fo di khong o vao buoi sang sm! V chuan ong tu nay rat bon chon muon biet them ve giao ly S Phu va a quyet nh hoc Anh ng e co the nghe c cac li khai th cua Ngai.

Mot lch s gia chuyen ve lch s cua Genghis Khan a nhan c mot cuon sach bieu cua S Phu va oc i oc lai hang em, ang muon tm biet them na. Ong a bay to niem vui rang mot v minh nh Suma Ching Hai nen ti Mong Co e ch ng cho moi ngi.

Va ong chia xe vi chung toi mot b mat: Genghis Khan cung co tu thien. Trc khi quyet nh chuyen ln hoac ra mat tran, chinh phuc gia v ai thien va cau Than tho mang bao ve. Sau khi hoc phap Phng Tien, nha s gia nay a tm thay mot s thoai mai trong ong nh va trut c mot ganh nang lch s a e nang len vai ong, va ong ang trong ch mot cuoc vieng tham trong tng lai cua S Phu. Cam n no lc cua ong, nhieu linh can tai Ulan Bator a tm c ni an nau.

Mot phu n thuoc dong doi quy toc la than nhan cua mot v lat ma noi tieng. Nh dong doi cua gia nh va s giao tiep rong rai trong xa hoi, ba a biet nhieu ngi thuoc nhieu tn ngng va ao phap, nhng cha he hng thu hoc hoi sau xa giao ieu cua ho. Tuy nhien, ba a thay oi thai o khi nhn thay cap mat cua S Phu. "Anh mat trong sang dng nh chieu roi hon ngi. Khong co g co the che dau Ngai c," ba a cho biet vay. Ba cung ghi nhan rang s nghiem trang cua S Phu a khien ba ngh rang trong qua kh S Phu phai la mot quoc vng hay mot hoang hau. Tm thay nhieu ieu hay trong giao ly S Phu, ba a oc cuon sach bieu va qua quyet rang va a tm thay muc tieu toi thng cho cuoc i mnh. Khong the cam gi c niem vui va nhng xuc cam, ba a ti trung tam vi cac co con gai ba vao ngay ke tiep e hoc thien. Ba noi "Giao ly S Phu con quy hn vang va cac n trang."

Tap Tuc An Chay Cua
Ngi Mong Co

Ngi Mong co a co tap tuc an chay t thi co xa. Du ca bay gi, ho van tiep tuc an chay trong nhng thang he tren ong co. Mon an chnh yeu cua ho la cac san pham t b sa. (Ve chi tiet, xin coi lai phan tin tc trong so bao nay -- T Mongolian Shoulder Post.)

Khi c hoi mon chay gom nhng g, cac ong tu a duy tr truyen thong tot cua gia nh vo thng, san tay ao len va tnh nguyen "nau an ngon"! Nhng vien au bep vung ve nay a loi cuon thc khach cua ho, ke ca mot vien trng va phu nhan mot trng ai hoc no, vi nhng nghe thuat gia chanh cua ho. Vien hieu trng e ngh chung toi nen co mot lp gia chanh tai ai hoc cua ong va cung ng cho cac sinh vien nhng ba chay ngon mieng bo dng, v ong cung quan tam en sc khoe cua toan trng. S mi moc ky dieu nay a la mot khch le ln cho cac ong tu. Neu chung ta hanh x n thuan ch phuc vu ngi khac, va cau S Phu giup , ket qua chac chac se vien man.

Biet rang phng phap truyen at t S Phu co the cai t hoan sinh cac linh hon cua moi ngi, ong a tha nhan s quan trong cua viec tu hanh va tm thi gi em v cua ong (mot bac s) va mot y s cua trng ti trung tam Ulan Bator e nem th cac mon chay va hoc thien phap Phng Tien. Ong cung e ngh giup viec phien dch sang tieng Mong Co cac kinh sach cua S Phu c nhanh chong hn.

Ngi Mong Co, nhiet tnh va lang man, a b loi cuon bi cac tac pham nghe thuat cua S Phu. Mot nha ve kieu a ac biet bieu lo thch thu trong viec s dung mau vang cua S Phu trong bo su tap cua Ngai, ma theo quan niem cua ong, phu hp vi van hoa mien sa mac cua ho. Cac cuon sach bieu bang tieng Mong Co a co hnh S Phu mac mot ao mau vang, au oi mu trang. Nhieu ngi a bnh luan rang S Phu trong giong het mot quoc vng cua sa mac nay. Hen chi S Phu a loi cuon s chu y cua nhieu ngi con trai va con gai trong sa mac nay.

Giang Phap Trong
Mot Chua Lat Ma

Trong chuyen tham vieng au tien tai mot ngoi chua Lat ma, v lat ma trng va ngi uy quyen a ch than on tiep du ho ang ban ron. V lat ma trng D. dambajar la mot co van ton giao cua tong thong Mong Co, va noi tieng nh thai o ci m cua ong oi vi cac giao phai khac. Biet S Phu giang day Phap Mon Vo Thng a c e cap trong kinh ien Phat giao, v lat ma trng a mi chung toi ti thuyet giang tai chua cua ong, va con tnh nguyen lam thong dch vien. Ong con cong hien lam nh vay cho S Phu neu Ngai ti Mong Co. Cac ong tu a ca ngi s ci m cua ong va hoi ua ong rang: "Ngai khong s cac e t cua Ngai chay theo Suma Ching Hai sao?" Vien lat ma trng khiem ton ap li "Tot hn la tat ca chung ta cung xay chung mot ao trang e cung nhau tu hanh."

Buoi toi trc khi chieu bang thau hnh thuyet giang tai chua, cac ong tu a lam viec thau em e sa soan hang tram chiec banh bao chay cho cac a con cua Thng e vao ngay hom sau.

Hng ong sang Chu Nhat (Ngay 1 thang 2, 1998) mot so ong a tu tap trc ai sanh cho buoi thuyet giang va tat ca cac v lat ma trong chua a an v. Sau khi v lat ma trng D. Dambajav va v lat ma pho Ch. Tsedendamba gii thieu ve S Phu, chung toi a trnh chieu mot cuon bang thau hnh cua Ngai tai Thai Lan vao nam 1993. Khi S Phu cao sang va tuyet dieu xuat hien tren man anh trong bo y phuc mau vang vi b vai tran, trong nh bc tng Phat trong ai sanh song lai. Nhng tieng tram tro khen ngi noi len trong phong. thnh gia cham chu lang nghe li dch; vai ngi con ghi chep tren giay. Ho ac biet thch thu khi biet S Phu xa kia la ban vi v at Lai lat ma ma Ngai a gap trong luc theo uoi con ng ao tai Hy Ma Lap Sn. Vao cuoi buoi thuyet giang, thnh gia a theo s ch dan cua v lat ma trng, knh can ti nhan mot quyen sach bieu va banh bao a cung dng Phat. Ho a khiem ton quy trc chan dung S Phu, trong khi cac ong tu noi vi ho ve cach nau cac mon chay. B en ngoai phong hoi, moi ngi ang sap hang, khao khat c at cau hoi va tm hieu them na.

Vai ngay sau, v lat ma trng a dan cac ong tu ti Nha Tre Em gom 109 em e phan phat quan ao va qua tang cho cac tre mo coi. Cam nhng bong bong co in ten Suma Ching Hai trong tay, nhng tieu thien than nay a hat mot ban nhac e bay to s tri an cua cac em oi vi s thng yeu cua S Phu. Tin tc ve viec lam tnh thng va t bi nay a c truyen thanh tren ai Ulan Bator toi hom o.

ng Ngap Ngng Trc
Ngng Ca Giai Thoat

Chung toi ri Ulan Bator vao mot buoi sang sm khi thanh pho con ay ngu. Khi ti phi trng, chung toi trong thay mot cong thanh xay theo loi co. Tren nen tri cao cua Mong Co, trang sao map m mot cach ac biet, em ngi ta tr ve vi ky niem xa xa. Cung anh trang xa chieu tren thanh pho tan tien! Vo so cac linh hon a ti va i, chuyen bien t nhieu the ky trong vong sinh t. Chung toi cau nguyen vi Tri xin hay gia tr cho cac con cua Ngai va hay leo lai chung ra khoi s ngap ngng hng ve ngng ca giai thoat.

Chu thch hnh anh:

  1. Do s thu xep cua quan trng Suha Bator, cac dan chung a phng a coi tai gia, cuon bang thuyet giang cua Suma Ching Hai. Phan na so ngi tham d a ti trung tam Ulan Bator vao ngay hom sau e hoc phap Thien Phng Tien.

  2. Buoi thuyet giang bang bang thau hnh tai chua lat ma. Hnh cho thay v lat ma trng D. Dambajar (th hai t trai) va v lat ma pho Ch. Tsedendamba.

  3. Ch. Tsedendamba (ngi th nhat t trai).

  4. Cac tn o cua cac v lat ma ang cham chu lang nghe tng li khai th cua Suma Ching Hai tai chua.

  5. Phan phat quan ao, banh keo tai Nha Tre cho 109 em Ulan Bator.


Bao Mong Co The Shoulder Post, Ban so 5, ngay 1/27/98

Tac gia: at La Ky (Nguyen van tieng Mong Co)

Ngoi Sao Mi T ong Phng

Theo luat vu tru, mat tri moc hng ong, lan hng Tay. ong thi tai ong phng, thien ang tam linh moc len mot ngoi sao khien moi ngi tn phuc. ay la mot ngoi sao ngoai hang n phai. Ngai la mot ngi dan ng mi em anh sang ti cho the gian.

Nam 1994, tai Chicago, My quoc, trong mot buoi le trong ai, Ngai a nhan giai "Nha Lanh ao Tinh Than The Gii". Nam 1992, tai Nu c, khi ti Uy Hoi Lien Hiep Quoc thuyet giang vi e tai "B En Sieu The Gii", Ngai a c rat nhieu ngi tan thng nhiet liet. Ngi phu n ong phng than b nay, goc Au Lac, a c mang danh hieu "cong dan danh d Hoa Ky", that la mot chuyen hiem co.

Ngi phu n manh mai nay khong co a v cao sang hay tien bac giau co g ca. Ba ch la mot mot phu n bnh thng ma Tay phng hoan toan khong can lien he vi Ngai. Nhng tai sao tong thong Clinton lai gi ien van en chuc mng khi Ba nhan giai "Nha Lanh ao Tinh Than The Gii"? Ba ten la Suma Ching Hai, sanh trong mot gia nh y s tai Au Lac. Ba a tng lam viec tai hoi Hong Thap T va khi be quan tai Hy Ma Lap Sn Ba a at c khai ngo, tr thanh v thay tam linh. Ba a thao luan ve s hoa ong gia con ngi va thien nhien, va nhng b an cua sieu the gii. ong thi. Ba cung chia xe vi moi ngi b quyet cua s khai ngo. Cac sach cua Ba gom co tieng Anh, c, Tay Ban Nha, Phap, Ba Lan, Nhat, Mong Co, Nga, v.v... (Ghi chu: Sach bieu Suma Ching Hai phat hanh hn mi th tieng tren toan the gii) Ba khong nhng a khai ngo ma con co nhieu tai nang nghe thuat nh hoi hoa, soan nhac va lam th. Ba a noi danh la mot "nha lanh ao tinh than" tai Tay phng v s hieu biet ve v an hoa cua ong lan Tay phng. Ngoi sao mi nay a moc len the gii tam linh phng ong vao the ky th 20 co cac tn o tai mot so thanh pho tren khap the gii.

Tai Mong Co cung a thanh lap trung tam cua Suma Ching Hai. Tiep theo ay la nhng oan trch dan trong cac sach cua Suma Ching Hai "Tc Khac Khai Ngo" (ay la phan m au cua mot bai bao)

Bao The Shoulder Post la mot trong nhng t bao noi tieng va nhieu ngi oc tai Mong Co. Chu but la ong Indongiin Tudev, a tng tranh c tong thong tai Mong Co va la mot khuon mat c biet ti tai x s cua ong. S hieu biet rong rai va nhieu sach cua ong a khien ong noi tieng nh mot ngi tai gioi Mong Co. Theo mot giao s tai ai hoc Mong Co, neu giai van hoc Nobel c Mong Co chon, phan thng danh d se ve tay ong Tudev. Ong Tudev a tiep on chung toi tai van phong cua ong qua s thu xep cua cac ban be. Ong Tudev la mot ngi noi chuyen nho nhe, thai o lch s. Khi c biet S Phu la mot thi s, ong lien lay mot tap th cu ong ch than ky tang Suma Ching Hai trong tnh ban van th. Sau buoi hoi kien khong bao lau, ong a ang mot bai rat ln tren bao vi e tai "Tai sao phai an chay?", trch t sach bieu cua S Phu. Ong a viet li m au cho bai bao ong gii thieu Suma Ching Hai nh mot ngoi sao ang vn len trong the gii tam linh. Ong Tudev vui ve bay to vi ong tu la, t ngay ang ban tin nay ra, rat nhieu oc gia noi vi ong la co y muon an chay. Ong Tudev a sa soan gii thieu tiep th van cua S Phu en nhng oc gia Mong Co yeu thch van th.

Ghi chu: Bao The Shoulder Post xuat ban moi "Ngay May Man" theo lch Mong Co.

Chu thch hnh anh: Vien chu but cua t bao Mong Co, The Shoulder Post, ong Indongiin Tudev


Trch t bao The Shoulder Post, Mong Co, trang 6,
Ngay 27 thang Gieng, 1998
(Nguyen van tieng Mong Co)

Kieng An

Do Ong Indongiin Tudev

Khi xa, ngi Lat Ma kieng an tht di moi hnh thc trong mot thi gian ac biet cua mot nam, nhat la vao buoi toi. Nhng hanh ong kieng c nay a khien ho co mot danh hieu la - "Nhng ngi an chay."

Cac Lat Ma khong phai la nhng ngi duy nhat ap dung viec kieng c nay. Ngi Mong Co thng hay chuyen sang an chay vao mua he, co ngi theo phong tuc cho ti het mua thu. ay la mot gii luat ma hau nh ca xa hoi eu ton trong, mua ong an tht e co nhieu nang lng hau sinh ton di nhiet o thap. Nhng nhng mua khac th an chay la mot phong tuc ac biet va am thc van hoa ac biet cua van hoa du muc. Nhng trong na the ky gan ay, tap quan nay a suy thoai, khien cho benh tat gia tang ve tam lan than. V chnh phu khong thi hanh chnh sach ac biet nay tai trng hoc, quan oi, vien nhi ong, benh vien, vien dng lao v.v..., khien cho moi ngi t nho tap thoi quen an tht ba ba moi ngay. V the Ngai ai a Lat Ma a ch dan chung ta nen uong nhieu sa chua, ay khong phai la vo ly.

Mong Co co mot cau tuc ng: "Song en sau mi tuoi th khai ngo, sau mi mot tuoi th chet." That s sau mi tuoi mi ch la na i ngi ma Tao Hoa a ban cho chung ta. Con ngi co the song en 120 tuoi, nh a c ghi nhan trong mot so cac kinh ien. Vay th, ieu g a ngan can chung ta song ti nam 120? 99% cac benh tat cua con ngi la v an uong khong hp ly va ay la hung thu so mot cua ngi Mong Co. Vi nhng ngi truy cau giai thoat, an chay la mot loi kieng c tot nhat va hieu nghiem nhat.

Chu thch hnh anh: T bao ang tai ve Suma Ching Hai va thc an chay