Quan iem

Trch T

Sunday Times Ngay 12 thang 10, 1997 (U.K.)

Tr Lieu Bang Am Nhac


Do S ty Pho Pho, ai Bac, Formosa

"Tr lieu bang am nhac" la mot e tai pho thong cua s nghien cu bi cac chuyen gia ve sinh ly va tam ly, nhng ngi ma gan ay a a ra nhng tai lieu va thong ke ho tr cho van e am nhac co the anh hng ti toan the con ngi. Ngha la khi mot ngi nghe am nhac, cam giac khong nhng ch gii han thnh giac va than kinh ve thnh giac tai oc, ma s on nhan con khap ni. Khi chung ta trong mot moi trng tran ay am nhac th toan than chung ta eu ang "nghe" va phan ng. Am nhac co the tao ra mot anh hng ba chieu tren than the con ngi qua s anh hng chuyen van va ky b cua than kinh he chuyen van a am.

Mot vai khoa hoc gia a ng dung s chuyen van cua nc bang cach cho nhng ngi iec nghe nhac trong chat long nay. Le d nhien, ho khong nghe bang cai tai a h cua ho, ma thay vao o, ho nghe bang "than the" cua ho. Trong nc, ho co the cam nhan c chan ong cua am thanh khien giay than kinh trong nao bo ho cam nhan c am nhac.

Cho nen chung ta co the hieu mot cach ro rang sc manh cua am nhac va hieu qua tr lieu cua no. Trong danh t vat ly "nhac" va "am thanh" c nh ngha la am thanh do s chan ong manh liet cua vat the ma phat ra trong khong kh, thay oi o day ac cua khong kh va tao ra lan song am thanh nhng o dai khac nhau. Khi nhng lan song nay lan ra va ti mang nh cua chung ta, chung kch thch cac than kinh thnh giac va cho ra mot am thanh. ieu nay khien chung ta co the ket luan rang am thanh la mot hnh thc cua s chan ong. Anh sang va am thanh la hai kha canh cua mot th. Chan ong c mat on nhan la anh sang, va c tai on nhan th la am thanh. Am thanh la anh sang co the thay c, va anh sang la am thanh co the nghe c. S qua lai gia nhng vat vo hnh va hu hnh la am thanh, nam gia s vo hnh va hu hnh, nh mot may hoan chuyen hay sa cha gia.

Lan song am thanh la mot con ng hay mot chiec cau truyen thong. Khi chung ta tr ve vi, than the met moi, nghe vai ban nhac em du va e cho nhac lan ra khap phong, chung ta se cam thay thoai mai trong choc lat. Bi v, sau khi noi ket tinh than va the xac cua chung ta a b gian oan, lan song am thanh cua nhac tr thanh mot nhp cau giup nang lc lu thong troi chay, va hoi sinh than the met moi cua chung ta. ieu nay giong nh mot tro chi keo giay cua tre con. Si giay c nam va lac len xuong tao ra nhng lan song chuyen theo doc si giay, t au si giay ti cuoi si giay cho ti khi cac lan song thanh ong nhat.

1.Si giay yen tnh
2.Nang lng ang truyen t au nay ti au kia
3.Chan ong nh nhau ca hai au

T mot cuon video co muc ch giao duc ve viec lam cua Trung Tam ieu Tr Bang Am Nhac tai ai hoc Cambridge, Anh quoc, toi a thay am nhac tr lieu c dung ra sao e giup mot em nho vi nhieu chng tat. Em nho nay khong the noi c mot cau hoan toan, va khong the bnh tnh c v tnh tnh b xao ong. Sau ky tr lieu lan th nhat, cac chuyen gia cha tr khong the tao c s than hu vi em. V khong the hoa hp vi moi trng xa la va moi ngi xung quanh, co be c la het va tr nen hung d. e gi s chu y cua em, cac chuyen gia tr lieu bat cht a anh mot vai not nhac cc ky chat chua tren an dng cam. Co be a ngac nhien khi nghe thay mot am thanh manh me hn tieng la het cua em. S to mo cua em noi day, s sng sot lo tren net mat cua em cho thay em ang thch tm kiem am thanh la lung nay t au. Va em bnh tam lai.

Cac chuyen vien tr lieu ben ngng ap vao cac phm an. Thay vao o co oi sang mot am ieu em du nhe nhang, va con bat chc ca tieng cua suc vat e phat trien mot s hieu biet va than hu vi co be. T t, qua cac sinh hoat am nhac, the duc theo nhp ieu va cac tro chi, a tre a khong b giao ong va cam thay vng vang hn. Co be bat au tin tng vao moi trng xung quanh va chnh mnh hn. Nhng s bay to n gian dan ti am ieu mach lac hn. Sau hai nam c luyen tap ve ngon ng, cuoi cung em a noi c ca cau.

Mot ngi thay cua toi cung von co tanh mac c va tram lang. Sau khi hoc xong tai vien am nhac ORFF cua Salburg, ca tanh cua ong/co a hoan toan oi thanh mot ngi hoat bat vui ve, chu ong. Vien am nhac ORFF a x dung nhng cach thc ma cac chuyen vien tr lieu bang am nhac thng dung.

Martin Luther King tng noi: "Ngi yeu thch am nhac khong khac g c am phuc cua tri."

Toi tin rang nhng ong tu tu phap mon cang hieu ro y ngha cua cau noi nay. Nh mot cau quang cao pho thong: "Tre em hoc am nhac khong de h hong". Ch bang cach nghe nhac hay nhan tr lieu vi nhng nhac cu, cac benh nhan co the qua c nhng chan nan va tr nen vui ti, t tin; nhng tre em khong the giao duc mot cach bnh thng v nhieu khuyet tat tinh than co the c day do e noi va vt qua c nhng nang ong va nong nay cua chung. Chung ta la nhng ngi tu phap mon Quan Am, quan sieu am thanh the gii, dong am lu chac chan se tran lan khap than, tam va tr cua chung ta e tnh hoa va thang hoa chung ta, du dat chung ta ve ni que hng tuyet vi cua linh hon chung ta, Thien Quoc. ay qua thc la phap mon tr lieu bang am nhac sieu viet hn bat c phap nao.



Hoc Nhac T Nho Lam Tang Trng Nao Bo


Tac gia: Cherry Norton

Mot cuoc nghien cu gan ay tiet lo rang, day nhac Mozart hay Beethoven cho tre em 3 tuoi tr len co the khai trien kha nang hoc van cua cac em nho. Khoa hoc gia chng minh rang, nhng tre em tap dng cam toi thieu 10 phut moi ngay, c cao iem hn nhng em khac rat nhieu, trong cac bai thi th nghiem tr thong minh.

Nhng nha nghien cu cho biet, chi nhac vao tuoi nay, luc s giao tiep nao bo con ang c hnh thanh mot cach de dang, se giup tre em tien bo ve suy luan va ngh ngi. Ho tin rang tap nhac thng xuyen lam thay oi "nhng ng day noi" trong phan tren cua nao bo, ma ngi ta cho rang co lien quan ti kha nang sang tao va tr thong minh.

Gordon Shaw, giao s vat ly hoc tai trng ai Hoc California, Irvine, a thc hien cuoc nghien cu va noi rang cong viec cua ong co lien quan mat thiet ti ca hai ben phu huynh va giao chc. Ong noi: "Chung toi a chng minh rang day nhac cho tre em luc ba, bon tuoi se giup phat trien s nhan thc cua bo oc ve hnh the trong khong gian va thi gian." "Chung toi tin rang co mot ngon ng chung ve than kinh en t nhng ket cau ben trong oc chung ta. Khong nhng no ch thay hnh the ma con thay s ket cau cua nhng hnh the nay na. "Khi oc cua tre nho c kch thch, chung se phan ng, nhng chung khong the ngh trc hoac tng tng trc hnh anh trong au. Nhng co nhng loai nhac dng nh co the giup chung lam c."

Cac tre em trong cong cuoc nghien cu nay c hoc nhng ban nhac n gian cua Beethoven va Mozart, ngi bat au sang tac nhac luc nam tuoi. Shaw noi rang: "Chung toi day cac em nhac cua Mozart v chung toi cam thay thien tai cua Mozart se gi len ket cau bam sinh cua bo oc. Nhac tuon ra t Mozart; ong bam sinh la mot nhac s, khong b vat va vi tng not nhac."

Mi au Shaw th kha nang cua 78 tre em ba va bon tuoi bang cach ghi xuong o nhanh va chnh xac cua cac em, trong luc cac em chi tro lap bon manh thanh hnh mot con lac a. Sau o cac em c chia lam ba nhom. Nhom th nhat c day hoc an dng cam, nhom th hai hoc may ien toan, va nhom th ba khong c hoc g ca. Sau chn thang, kha nang cua cac em c th nghiem lai. Cac em c hoc an dng cam tien bo het sc ro ret; iem thi cua cac em vot len 35% so vi cac em hai oi kia, tien rat t hoac la khong tien bo g ca.

Mac du li ch cua s day do tre em ve am nhac a c e cap t lau, ay la bang chng au tien cho thay day am nhac that s lam tang kha nang tr thc.



Bao Straits Times, Tan-Gia-Ba Th nam, ngay 5 thang 3, 1998 (Tan Gia Ba)

Am Thanh Tot Cho Carlos


Em be Carlos Mario Sosa Rosiles, hai tuoi tam thang, co ve ang thng thc mot cach khoai tra buoi cha bnh au tien cho em ve kch thch than kinh, cung vi mot con ca heo ten la Venus ang t thuc mnh bang khuyu tay.

Ca hai ang trong mot be nuoi ca heo tai s thu Mexico City, th ba va qua, mot trong nhng buoi cha tr tre em bnh than kinh, e chnh on s phoi hp gia than kinh vi c the.

V bac s am trach viec cha tr nay cho hay tre em vi chng bnh than kinh-van ong te liet, bnh ien va nhng trieu chng than kinh khac co the thuyen giam, khi nao bo c kch thch bi am thanh vi tan so cao cua loai ca heo. - Anh do Hang Reuters.


S Quan-Trong Cua Am-Nhac


Suma Ching Hai khai th tai thanh pho Me-Tay-C,
Ngay 1 thang 4, 1993 (Nguyen van tieng Anh)

V: Am nhac quan trong nh the nao trong i song cua chung ta? No co quan trong khong?

: Co, no rat quan trong. V vay ma nhieu ngi trong nhng benh vien than kinh a dung am nhac nh mot trong nhng cong cu e cha tr. Va oi khi sau mot ngay lam viec cc nhoc, nghe nhac em du khien chung ta rat thoai mai va khoe khoan. Co nhng cong xng, ho m nhac e moi ngi lam viec tot hn. Nhng o ch la am nhac ben ngoai. Quy v th tng tng se co li biet bao neu chung ta c nghe am nhac t ben trong e tieng nhac thien ng? Tam an se giup quy v tm lai c, kham pha ra lai.

Tieng nhac nay la Ngoi Li cua Thng e. No lam cho chung ta ngay cang them tr hue, ngay cang thong minh. Cung vi anh sang cua Thng e, no se mang chung ta ngay cang gan vi ang Cha lanh, va roi ch day cho chung ta biet moi th, bang ngon ng khong li, cach oi pho vi i song hang ngay. V vay ma i song cua ong tu ngay cang tr nen tot ep hn, de chu hn, va moi ngay moi thong minh va gan Thng e hn.




Suma Ching Hai khai th tai Lien Hiep Quoc, Hoa Ky
Ngay 26 thang 6, 1992 (Nguyen van tieng Anh)

Dung ch "Thien Quoc" co ve hi ton giao qua. That ra o ch la canh gii ben tren. Ngi xa goi no la thien ang, nhng dung t ng khoa hoc th chung ta co the goi no la mot canh gii hieu biet khac - cao hn, mot ang cap tr hue cao hn. Cho nay chung ta co the en c, neu biet cach.

Gan ay ben My, nghe noi co mot phat minh va mi ra, ngi ta co mot loai may lam quy v nhap nh. Quy v co th qua cha? Cha? Khong? ang co My, t $400 ti $700 tram My kim, tuy theo quy v muon ang cap nao. May nay cho nhng ngi li khong muon toa thien, ch muon nhap nh ngay. Neu quy v khong biet th toi xin noi tom tat ve cai may nay.

Ho noi loai may nay co the lam quy v bc vao mot trang thai tinh than vo cung sang khoai, sau o quy v se co tr thong minh cao. No se cho quy v mot s hieu biet cao, tr hue cao, roi quy v cam thay vo cung de chu v.v... May nay dung mot so nhac chon loc ben ngoai nao o, nen quy v phai co ong nghe, roi ho dung ien, co le luong ien kch thch quy v, roi quy v co le trong thay anh chp. Cho nen cung phai dung mot vat che mat. ong nghe va vat che mat, ch can bay nhieu thoi la c nhap nh. Rat tot, bon tram ong - re qua! Nhng s nhap nh cua chung toi con re hn na, khong ton ong nao, ma c vnh vien. Quy v khong can sat pin hay cam ien vao, rut ien ra; rui may h, cung khong can em i au sa. Anh sang nhan tao va am nhac nhan tao ma co the lam cho con ngi sang khoai, co tr hue nh the. May lam c, nhng toi oc bao thay noi vay thoi, ch cha th qua. V the no ban rat chay, toi nghe noi vay. Ngay ca nhng th nhan tao nay ma con a chung ta vao mot trang thai nhe nhang sang khoai va tang cng tr thong minh, nh vay quy v th tng tng cai that con giup cho tr hue cua chung ta nhieu ti c nao. ieu co that nay la t ben kia the gii, nhng ngi nao cung co the co, neu ho muon cau thong vi no. o la Am Nhac thien ng t ben trong va Am Thanh thien ng t ben trong. Tuy vao cng o cua Anh Sang hay Am Nhac ben trong nay, ma chung ta co the ay chnh mnh ra khoi the gii nay, i vao mot canh gii hieu biet sau xa hn.

Toi ngh no cung giong nh nh luat vat ly. Neu muon phong phan lc ra khoi sc hut cua qua at, th phai co rat nhieu sc manh t di ay len. Khi bay rat nhanh, no cung toe ra anh sang. Cho nen toi ngh rang khi phong nhanh ra ngoai, chung ta cung phat ra mot so anh sang va cung nghe thay am thanh. Am Thanh nay la mot loai Nang Lc co Chan ong ay chung ta len nhng canh gii tren, nhng no khong lam mot cach on ao, phien phc, khong ton tien, khong lam "ngi the nghiem" cam thay kho chu. o la cach i len the gii ben kia.

The gii ben kia co g tot hn the gii cua chung ta? No co tat ca nhng g chung ta tng tng noi va khong tng tng noi. Phai the nghiem th mi biet c. Khong ai co the ke cho chung ta, that vay. Nhng chung ta phai kien tr va phai that s thanh tam.




Suma Ching Hai khai th tai Gia-Na-ai
Ngay 26 thang 2, 1991 (Nguyen van tieng Anh)

Quan Am co ngha la quan tng ti Am Thanh. Bay gi, toi giai thch them ve am thanh e quy v hieu. Muon tu hanh e c gan Thng e, chung ta phai i theo nguon, giong am lu e tr ve ni no xuat phat, bi v chung ta t o ma ra. Giong nh giong song, neu chung ta i doc theo b song, chung ta se ve ti nguon, ni giong song xuat phat. Am thanh hien hu qua nhieu tang lp khac nhau. Tang lp tho thien nhat la trong the gii nay. Chung ta nghe nhieu th, nghe nhac, tieng noi, ngon ng. Chung ta dung loai am thanh hu hnh nay, hay am thanh ma tai tran nghe thay c, e thong tin vi nhau va cung e truyen cho nhau mot vai s hieu biet ve am thanh vo hnh. Am thanh vo hnh, tc la Thng e, cung co lien he ti am thanh hu hnh, nhng no trong mot cng o vi te hn. Khi chung ta hieu nhng g ma mot v c goi la Minh S, hay mot v thay, hay hng ao vien, day cho chung ta biet ve am thanh vo hnh, va chung ta muon giao tiep vi Nguon am thanh o, qua nhng li noi ben ngoai, va sau khi c v thay nay, hay ngi dan ng, hay v chuyen gia nay ch day, chung ta co the lien lac c vi giong am thanh vi te ay. No tren am thanh vat chat nay, tren the gii vat chat nay. Chung ta phai nang cao y thc hn th mi co the bat c am thanh nay. Y thc cua chung ta bay gi con vng vao cai than the nay, hng ra khap ni. No nhn qua th giac; nghe am thanh tran gian qua thnh giac; the nghiem nhng khung canh, tat ca s hien hu, nhng o vat trong the gii nay bang xuc giac. Nhng neu chung ta rut cai goi la y thc nay ve mot iem trong c the, th du nh ay, (S Phu ch tay vao mat tr hue) th chung ta co the i len cao, qua cai ca nay, en mot the gii vi te hn, e the nghiem nhng canh gii, i song, hay the gii vi te hn, va nghe am thanh vi te hn. Am thanh vi te nay cung lien quan vi am thanh vat chat, nhng no trong mot canh gii khac ma thoi. Muon nghe c am thanh nay, chung ta phai tap trung, ng e y ti khung canh ben ngoai mot hoi. Va ngi goi la Minh S hay ngi chuyen mon co the giup chung ta lam nh vay ngay c, ngay tc khac. V vay mi goi la "tc khac khai ngo". "Khai ngo" co ngha la thay anh sang. Anh sang ben trong chung ta c khai m. Luc o chung ta co the nhn thay anh sang hay the gii thien ang, va chung ta co the nghe am thanh canh gii cao hn. Cai o goi la "khai- ngo", giao tiep vi Am Thanh nguyen thuy trong vu tru, ma Kinh Thanh goi la "Ngoi Li", hay Kinh Phat goi la "tieng nc", v.v.... Ngi nao giup chung ta cau thong c vi Am Thanh nguyen thuy nay, hay nang lc cua Thng e, th c goi la "Minh S".