Ban Tin Thanh Hai Vo Thng S #81


Ban Co Biet

Nhng Cuon Kinh That Lac

James Bean, Maine, Hoa Ky, ghi chep (Nguyen van tieng Anh)

Gan ay trong chng trnh "Thc Tnh Tam Linh" tren ai phat thanh, James Bean a bnh luan nhng sach ve tam linh va a oc nhng bai viet ve nhieu ky tch, thanh nhan va nhng kinh ien cua ong va Tay phng.

Gan ay, Thanh Hai Vo Thng S co nhng e cap ky dieu va tham sau lien quan ti nhng quyen Thanh Kinh that lac. Ngai noi: "Luan hoi sanh t co ngha la au thai. ay la t ng ong Phng. Quy v khong thng nghe noi trong Thanh Kinh, v Thanh Kinh cung thng khong ay u, nh quy v a biet. No a 'luan hoi' 2,000 nam g o, cho nen co the b thieu sot. Bo Thanh Kinh that a b khoa lai au o, va chung ta khong bao gi c xem. Nhng mot so mi sach a c ao len t nhng a iem co xa - mot vai phan cua Thanh Kinh a lo ra va co cho noi en luan hoi sinh t." (Ban Tin Thanh Hai Vo Thng S so 60).

Da vao s nghien cu cua toi ve nhng cuon Kinh that lac, toi thay li bnh luan cua ngai kha chnh xac. Trong 200 nam va qua, nhieu tai lieu co Do Thai va C oc Giao a c kham pha ra Trung ong. Toi cung nen noi rang co nhng ngi C oc Giao hieu ky ve nhng kinh ien b mat va ho a bao ton nhng cuon "Kinh khac" nay 2,000 nam nay. Nhieu su tap ac sac khac ve thien th, th s o, phuc am, va li thien khai a song sot qua nhieu the ky, mac du ch co mot t ngi tam ao, vi au oc ci m, mi coi trong gia tr tam linh cua no.

Toi muon chia se vi cac ban ve s gap g cua toi vi nhng Thanh Kinh khac nay. Toi muon pho bien tin tc en cac ban ve nhng quyen th ky b, nhng bai giang e at khai ngo va nhng tai lieu ky dieu khac ma co the se rat hu dung tren con ng hoc ao cua ban. ay la luc kien thc nay can c tiet lo e bat c ai cung co the biet cach tm c nhng quyen sach kinh that lac hoac dau kn nay.

Cach ay rat lau, khi toi con ban ron nghien cu ve Thanh Kinh (Kinh ien Do Thai va Kinh Tan c), toi nhan thay nhng bo Kinh cua Thien Chua Giao co nhieu quyen ma khong co trong bo Kinh Tin Lanh. Nhng sach nay c goi la sach "Ky B", trong truyen thong Tin Lanh. Mac du quyen King James nguyen ban thuoc thi 1611 AD (sau Thien Chua) co nhng quyen nay, nhng dng nh nhng hoi oan Kinh Thanh Tin Lanh a lay nhng sach o ra khoi bo Kinh, khoang vai tram nam trc, e lam thanh nhng quyen Kinh nho hn, re hn cho ai chung. Ngay nay a so tn o Tin Lanh ngh rang nhng quyen sach b tranh luan o la "ao Cong giao", nhng s that nhng quyen "Ky B" ay, qua hang ngan nam, theo truyen thong, a c bao gom trong bo Kinh co cua Hy Lap chnh thong, Syrian, Nga So, Armenian, Ai Cap, va tat ca cac thanh ng co xa khac.

a so nhng sach nay cung c dch ra trong nhng "Cuon Kinh Be T." Ban dch nguyen thuy au tien sang tieng Hy Lap cua Kinh Cu c, lam tai thanh pho Alexandria vao khoang nam 200 trc Thien Chua, cung gom nhng quyen noi tren, ma ngay nay trong Bo Kinh Tin Lanh Hoa Ky chung a bien mat!

Theo quan iem cua toi, hai quyen hay nhat trong bo sach "ky b" nay la quyen "Tr Hue cua Solomon" va "Tr Hue cua Sirach". Hai quyen nay thau thap rat nhieu cach ngon va li vang ngoc, rat giong trong ao c Kinh cua Lao T.

Nhieu ngi ngh rang bo Thanh Kinh ma chung ta biet hien gi la do Chua Gie Su va cac e t cua Ngai thau thap lai trong the ky th nhat sau Thien Chua, nhng chac chan khong phai vay! Trong mot thi gian dai hn lch s lap quoc cua Hoa Ky... trong nhieu the ky, nhng giao ng xa khong he co khai niem g ve kinh sach b gii han nh vay. Ho cho rang bo sach nay la nhng li khai huyen "cuoi cung" hoac "duy nhat" ve van e tam linh. Ngc lai, nhng ngi C oc Giao, trong thi ky khai sang ay, t do viet kinh ien mi, thanh ca, th ca tung, ngu ngon, th t, nhng th ma ho cam thay hay, va nhng tai lieu khac co tnh chat tam linh. ay la nhng nam au tien, khi ma ao C oc con cac Tong o va Thanh nhan tai the, va ao C oc con la ton giao sieu nhien hn bay gi rat nhieu, mot ton giao huyen b, chu trong nhieu ve the nghiem "Thien Quoc" hoac the gii tam linh.

* THIET LAP CHNG TRNH GIAO HUAN

C oc Giao, cung nh nhng ton giao khac, a trai qua mot giai oan goi la "giong chnh" no lang xuong hoac co ong lai thanh mot tn ngng co to chc, co tieu chuan. ai a so tin rang "thi ai Tong o va Tien Tri gi a qua roi". V ly do Minh S va Thanh Nhan (la nhng ngi dan ng cua Thng e) khong con c ai chung cong nhan na, nen mot so ngi bat au hng ve cac Minh S qua kh e c du dat. C oc Giao bc vao giai oan ma Thanh Kinh tr thanh Minh S: Sach tr thanh Thay.

Giao ng quoc gia cua ai e Constantine ra mot ban co nh liet ke nhng kinh sach cho moi thi ai dung lam giao ieu. Ho cung viet mot danh sach nhng quyen can phai c loai ra, khong c lu hanh, khong con c coi la kinh ien. Cach thc gii han hay kiem duyet nay, a so xay ra vao the ky th T. Trong giai oan nay, a so nhng "sach khac" nay b mat i ngoi v kinh ien. Ch co mot thieu so c liet vao hang Thanh Kinh The Ky Th T, va tiec thay! nhieu sach huyen b quan trong a b bo lai.

* Vai th du loai bo kinh sach

Nhieu nam trc ay, khi oc Kinh Tan c cua Jude, toi kham pha ra mot cau ky dieu... cau nay m ng cho toi biet them nhng kinh sach khac. Trong quyen sach ngan cua Jude, tiet 14 c gi lai trong Kinh Tan c, ong trch ra nhng li trong sach Enoch e Nhat 1:9. Ong cung trch li mot sach khac khong co trong kinh ien cua Do Thai, goi la Kinh cua Mi Hai v Giao Trng. Toi vo cung kinh ngac khi biet co nhng quyen kinh khac na va quyet nh rang, neu Jude, trong the ky th nhat, tm c nhng quyen nay, th toi cung muon tm xem chung ra sao. V vay, toi bat au thau thap nhng tai lieu b mat ma a mot thi c coi nh kinh ien.

T ng "sach ky b" co ba ngha chnh: 1) tai lieu b mat hoac b dau co tnh cach b truyen; 2) sach khong c nha th a chuong nhng oc thay tam linh nang cao; 3) tai lieu gia tng hoac tng tng. Hien nay co hang tram kinh sach huyen b tieu bieu cho ca ba loai tren. Toi co co gang thau thap tat ca nhng tai lieu b mat tm c va thay trong so o co nhng quyen quan trong, cha nhng giao huan tu hanh thiet yeu.

Bo sach cua Enoch c tm thay trong mot vai bo Kinh Ethiopian va Kinh Be T. Sach dien ta nhng chuyen du hanh thng gii cua Tong o Enoch qua bay tang tri! Giong nh Hermes Trimegistus cua Hy Lap va Kabir v ai va huyen b cua thi Trung Co ben An o, Enoch ta the nghiem cua ong tren nhng canh gii cao.

* TH CA TANG SOLOMON - TH TAN C!

Trong so cac tai lieu ma toi thau thap, toi ngh Th Ca Tung Solomon la hay nhat. No la sach sap ra cua Th Tan c. Tap th nay c coi nh quyen thanh ca au tien cua C oc Giao thi xa. Mot v thong thai ban ve nhng bai Th Tung nay: "ay la mot trong nhng bai ca hoa bnh, hanh phuc tuyet vi nhat ma the gian tng co." Bentley Layton noi trong Kinh Ngo ao rang Tap Th Ca Tung nay c coi nh la mot kinh ien c a chuong va c hat bi nhng ngi ao C oc song tai Syria va Mesopotamia khoang 2000 nam trc.

Mot ngi ao C oc thuoc mon phai Unity a mot lan xuat ban quyen Th Ca Tung nay vai nam trc ay va a tao thanh s xac nhan hang ngay da tren quyen sach co nay. Nhng ban thanh ca hay ngay ngat nay khien toi nh ti th tnh thng Sufi trong truyen thong "ngi yeu va ngi c yeu". Nhieu ngi toa thien quan Th Ca Tung nay va cho biet ho cam thay tam hon tang them long cong hien, nh mac phai li tnh vi Thng e, Be Tnh Thng. Toi cung co the nghiem nh vay.

"Khong g kho khi con tim gian d,
T tng tot khong tm thay vet thng,
Khong ma bao trong tan cung t tng sang.

Gia at tri menh mong,
Ta khong he lo ngh.

Di cung nh tren. (t Th Tung 34)

Hay m oi tai, ta se noi vi ngi;
dang hien ngi cho ta, e ta dang hien cho ngi.
(t Th Tung 9)

Ngi ban cho ta cha chan li Chan Ly
e ta cung noi giong nh ngi.

Chan Ly tuon ra t mieng toi nh giong nc chay
oi moi ta la ket qua,

No cho ta s hieu biet bang vang
v li cua Chua la Li chan that
la Canh Ca Anh Sang cua Ngai.

ang Toi Cao em Ngoi Li en nhieu the gii,
Chung giai thch ve ep cua Ngai,
ca tung ngai thu toi vi Ngai,
la s gia cua tr oc Ngai
nhng giao vien cho cong viec cua Ngai.

S mau le cua Ngoi Li khong the nao noi c
S mau le va sac ben cua no nh li noi cua Ngai.

Dien bien cua no khong biet dt,
khong bao gi that bai, ng vng vang.
Nguon goc cua no va con ng no i khong the nao hieu noi.

Ket qua cua no nh tac pham cua Ngai
v no la anh sang va y ngh luc ban au,

va qua no ma the gian am luan...

Mieng cua ang toi cao noi vi ho
va Ngoi Li cua Ngai lam sang to.

Ni Ngoi Li ng la loai ngi
va chan ly cua no la tnh thng. (t Th Tung 12)

Quyen Th Ca Tung nay con co nhng oan noi ve kha canh n tnh cua Thng e:

"Ta da vao c Thanh Than va Ngai nhac ta len coi thien ang."

* SACH PHUC AM THEO NGHA CUA MARY MAGDALENE

Sach Phuc Am cua Mary la mot trong nhng sach co c tm thay vao nam 1945 gan thanh pho Nag Hammadi tai Ai Cap. S tai gioi cua Mary Magdalene trong sach Phuc Am nay cho thay tam gng sang trong vai tro lanh ao cua phu n, trong thi phoi thai cua ao C oc Giao.

Mary c dien ta la mot Tong o, giong nh 12 Tong o va la mot trong nhng ngi cua nhom Chua Gie Su. Nhng hn vay na, Mary nh la mot ngi tha t cua Chua, nhan vai tro cua Ngai lam thay tam linh cho nhng e t khac. Trong nhieu cach, noi dung sach a xac nhan s lanh ao cua ngai oi vi e t can c vao tr hue tu hanh cao ang cua ngai.

La ngi nhan giao ieu b mat t Chua Phuc Sinh, Mary, trong Phuc Am cua ngai, a day e t nhng hieu biet ve tu hanh va cho biet t m cac the nghiem cua ngai, nhng cuoc du hanh len canh gii cao vi s thap tung cua Hoa Than Thay sang choi, la Chua Phuc Sinh. Ngai e lai cho e t nhng giao huan tu hanh va nhng li Chua noi trong nhng lan gap mat vi ngai, ma co le a xay ra trong luc cau nguyen that sau, toa thien that lau.

* SINH HOAT CUA PAUL VA THECLA

Noi ve nhng Tong o va Thanh Nhan phai n trong thi gian ao C oc Giao con mi th "Nhng Sinh Hoat Cua Paul va Thecla" la di tch ve i song va thi gian cua Thelca, tn o cua Thanh Paul Tong o. Sach nay ay nhng chuyen phi thng va than ky trong i Thelca, e keu goi nhng Cha va Me cua Ai Cap. Sach ta Thecla la mot "Giao o cua Thng e", ma oi khi i xa, oi khi song i tang ni trong hang ong. Ngai cung la mot nha lanh ao tam linh va la mot nha giao day con ngi ve "con ng cua Thng e". Sach ghi rang "nhieu ngi bo the gian, song cuoc i xuat gia vi ngai." Ngai c nhieu ngi yeu men ti noi mot ngoi chua a c dng len e tng nh ngai.

* SACH PISTIS SOPHIA (C TIN - TR HUE)

Sau khi nghien cu bon quyen Phuc Am cua Kinh Tan c, toi tr nen vo cung to mo va thac mac ve ket cuc cua tng quyen. Moi quyen ch danh ra mot hoac hai chng ngan ngui, noi ve giao ly va sinh hoat cua Chua sau khi phuc sinh. ang ly, neu co ngi ung day sau khi chet nh vay, no se lap tc tr thanh mot hien tng chnh, ay kinh ngac, ti noi thanh trung iem cua s chu y ch? Du ngi viet khong muon ghi lai hien tng o tng chi tiet mot? Chang le nhng li vang ngoc va hanh ong cua Chua Phuc Sinh khong ang c lam trung iem trong nhieu chng sach? Neu khong phai la ca quyen sach? Vay ma, Kinh Tan c ch noi : "Chua Gie Su co lam nhieu viec khac na." va "Ngai tiep tuc xuat hien trc mat e t va day ho ve Thien Quoc."

Nh vay, ro rang la nhng ieu Chua day sau khi phuc sinh, oi vi e t, la rieng t va co trnh o cao, danh cho nhng tn o nao san sang muon tu hanh nhieu hn va ang tren ng hoc ao. Du nhng giao huan nay rat kho kiem, nhng nhng tai lieu khac cung co nhng li giao huan sau khi phuc sinh, nh: Sach Phuc Sinh, Sach Phuc Am cua Mary, Phuc Am cua Thomas, Cuoc am Thoai cua V Cu The, Phuc Am cua James, Sach cua Jeu, Th Peter gi Philip, va Sach cua Pistis Sophia (c Tin-Tr Hue).

Quyen Phuc Am ln nhat tng c kham pha la quyen Pistis Sophia, c mang t Ai Cap ti Luan on va c A. Askew mua vao nam 1772. Ong la bac s Luan on, chuyen gia su tam tai lieu co. Sach nay c xuat ban va mot trong nhng oc gia noi tieng nhat la ong William Blake, mot thi s tai ba huyen b, a c rat nhieu anh hng cua sach.

Noi dung sach co noi ve mot thi gian nao o, mot so ngi ao C oc tin co luan hoi sanh t va s hien hu trc o cua linh hon. Nh "the nghiem tren ng Damascus" cua Thanh Paul c ghi lai trong Kinh Tan c, th Chua c ke lai la co xuat hien trc cac tn o, en t hao quang cc ky sang choi va nhieu luong anh sang. Nhieu cuoc am thoai hap dan gia Chua va nhng ong tu a c ghi lai trong tai lieu nay, dai khoang 11 nam!

Quyen Pistis Sophia cung gom co nhieu ban thanh ca hay va li cau nguyen. Mac du thuyet luan hoi c e cap la co that, muc ch cua nhng day do nay la e giai thoat linh hon ra khoi nhng troi buoc cua vat chat, khoi banh xe luan hoi. S vo minh ve the gii tam linh c thay the bang s t do ve tam linh va linh hon c ban cho kha nang du hanh t qua at len thien ang, bang Giong Anh Sang Thanh Than. "Tat ca cac con, hay i tm Anh Sang, e lc lng linh hon trong cac con song day. Ngay em tm kiem ch ngng ngh, kiem cho ti khi cac con thay nhng b an cua The Gii Hao Quang, no se lam cac con trong sach, lam cac con thanh anh sang tinh khiet, va a cac con vao The Gii cua Hao Quang."

The nghiem nay xay ra trong luc ngoi thien mot mnh va suy tng.

* LOAT SACH NAG HAMMADI C KHAI QUAT TAI AI CAP!

Mot so cac sach v huyen b co xa a c kham pha ra gan thanh pho Nag Hammadi, bac Ai Cap. Chiec "vo thi gian" gan 2000 tuoi nay la mot cai chai ln, han kn, cha nhng t giay bang da, viet tieng Coptic, do cac nha s chon kn vao the ky th T, ngay nay c goi la Bo sach Nag Hammadi, a gay nen mot cuoc cach mang ve tam linh.

B chon dau di cat cua Ai Cap trong nhieu the ky, nhng kinh ien b cat xen va bo quen nay, trong nhng nam au cua ao C oc Giao Ngo ao, co the pho bien ti nhng ngi tam ao ngay nay nhng s hieu biet ve nhieu truyen thong huyen b ma mot thi a co Tay Phng. Loat sach co nay cha nhng bai giang tu hanh t nhng phong trao tu hanh nh la C oc, Ngo ao, Do Thai, Pi-ta-go, Hermetic, v..v... Nhng giao ly b an a tr lai vi chung ta. Nhng thay Ngo ao truyen Tam An cho hoc tro cua ho vao "Nhng B an cua The Gii Anh Sang" va viet lai nhng bai ta ve cuoc hanh trnh len the gii khac ben trong. Mot trong nhng quyen Nag Hammadi c noi en nhieu nhat la Phuc Am cua Thomas, ay la tap su tam nhng li day cua Chua Gie Su ve viec at khai ngo.

* NHNG LI CUA CHUA GIE SU VE ANH SANG VA AM THANH

Phuc Am Thomas la quyen "Phuc Am Li", mot su tap ve nhng cach ngon, va nhng chuyen ngu ngon cua Chua noi ve s kham pha ra Thien Quoc. Chu e cua nhng tap kinh ay tr hue nay la: ang Toi Cao la Anh Sang, linh hon chung ta la bang Anh Sang, va neu quan tng ve Anh Sang Song nay, chung ta se co the tr len thien ng.

Trong Sach Thomas co ghi Chua Gie Su la mot minh s, day e t cua ngai rang "chung ta t Anh Sang ma ra, t ni ma Anh Sang t no hnh thanh"; "Trong ngi Anh Sang co Hao Quang, va no chieu sang toan the gii"; va "neu ta nguyen ven, ta se tran ay Anh Sang"; hay la "Ai uong t mieng ta se tr thanh nh ta; Ta se thanh ngi o, va nhng b mat se c tiet lo ra cho ngi o." Hnh anh uong t mieng Chua y ch s lang nghe Am Thanh, Ngoi Li hoac Giong Noi cua Thng e, no lam bien oi ngi nghe, em ho vao thc tai b an, cao hn. Nhng li trch dan nay la t quyen Phuc Am Thomas, Marvin Meyer, do Harper Collins xuat ban.

* THUYET THAN B VA ANH SANG CUA GNOSTICS, TRC KIA VA BAY GI

Mot trong nhng giao ly chnh cua nhng v thanh Gnostic la the nghiem Anh Sang ben trong. That ra, thay Hao Quang la mot the nghiem pho thong; ngi tren the gii thuoc moi van hoa khac nhau a ghi chep nhng the nghiem ve Thien ang va nhng gap g "Hao Quang ben trong". Nhieu ngi dien ta rat hay trong sach v b mat cua ho nhng luc ho trong thay Anh Sang ti t ben ngoai bong toi. Nhieu thanh nhan va ngi ky b, ke ca nhng ngi viet cac bai Nag Hammadi khac nhau, a dien ta Thng e hoac Chung Sanh Toi Thng la mot Thng e Vo S Bat Tai, Thanh Khiet, Sang Ngi, Hao Quang. Ho cung tin rang chung ta la linh hon (con ngi that cua chung ta), la "nhng tia sang", rang trong thc te chung ta la "Con Cai cua Anh Sang".

Nhng the nghiem Anh Sang noi tai xay ra trong luc ta quan tng hoac thien. "Nhng tia sang nguyen thuy, soi sang nhng linh hon trong sach vi nhng s hieu biet tam linh, khong nhng cho ho tran ay nhng phc loc va anh sang, ma con a ho ti nhng canh gii Noetic, bang cach thien quan ban the ben trong cua van vat. V the, Thanh Neilos noi: "Trang thai ung cua ngi co tr thong minh la chieu cao ly tr, tng t nh mau tri ay Hao Quang cua Ba Ngoi Thanh Than trong luc cau nguyen." (Quyen Philokalia, tap IV, bai viet cua cac Thanh Hy Lap, Sach Faber).

"Thng e la Anh Sang, va trong Ngai khong co bong toi." Va "Nhng ngi co tam hon thanh khiet c gia tr, v ho se c nhn thay Thng e." (Tan c)

"Hay hieu Anh Sang V ai o la g." (Bo sach Nag Hammadi, tieng Anh, nha xuat ban Harper Collin)

"Ta la Anh Sang tren cung khap moi vat." (Phuc Am Thomas)

"Roi chung toi len ti canh gii th sau. Toi cham chu nhn len va trong thay Anh Sang that ln ang roi xuong canh gii th sau." (t Sach Khai Huyen cua Paul, Tap sach Nag Nammadi, tieng Anh).

Trong cuon Be T co noi - ban dch mi, Harper Collin - "T Coi Nguon cua Tr Hue ngai, Anh Sang cua ta phat ra pha trc; trc nhng ngac nhien cua Ngai, mat ta nhn cham chu."

Va "c Thanh Than soi sang nhng u toi trong tim cua bay toi t cua ngai bang Hao Quang nh mat tri".

Xa hn na ve Phng ong, Thanh Kabir Trung Co noi: "Anh Sang cua linh hon bang 16 lan mat tri."

ao Mandaean cua Iraq co nhieu ban thanh ca hay va nhng li cau nguyen en Anh Sang va nhng the nghiem thien ang tng t nh nhng ngi suyt chet tr ve. "Anh Sang cua Ngai soi sang. Hao Quang cua Ngai lam sang ngi the gii va nhng chung sanh thanh thien ang ng trc ngai. Ho sang trong hao quang cua ho va trong Hao Quang V ai ang soi tren ngi ho."

Quyen Pistis Sophia la do hang sach E. J. Brill xuat ban. Enoch, Th Ca Tung Solomon va Thelca c tm thay t trong nhng quyen kinh that lac va Nhng Quyen B Lang Quen cua Eden, Meridian, do Penguin Books xuat ban. Cac sach cua Thomas, Mary, James, va nhng sach khac c tm thay trong bo Phuc Am Tron Ven, nha in Polebridge. Mot tap kinh b an rat hay ma toi e ngh la Quyen Kinh Khac, do Harper Collins xuat ban. Nhng sach hay khac gom co: Kinh Jerusalem Mi, Doubleday va Bo Sach Nag Hammadi bang tieng Anh, nha xuat ban Harper Collins.

Nh cac ban a thay t nhng th du ngan ngui nay cua kinh ien b mat, nhng sach b bo ra khoi Kinh Thanh The Ky Th T nay co khuynh hng khuyen khch the nghiem tu hanh ca nhan va s toa thien. Truyen thong tu hanh thi trc cha bao gi c hieu thau phng Tay, va theo toi ngh, o la ly do tai sao nhng quyen khac nay b bo lai.

Hoi xa, mot nha than b kiem thi s tai ba noi rang: "Ma vng a che ay giao ly cua cac thanh nhan va khong cho loai ngi biet."

Muon biet them chi tiet va nhan danh sach mien ph ve ban dch cua nhng quyen kinh that lac, xin th ve: James Bean, PO Box 7, New Port, Maine 04953-0007, USA.

[Index News#81]